Tošićev svet svedenih zvukova
Orkestral 50: Autorski koncert Vladimira Tošića
Kompozitor Vladimir Tošić, Beogradski gudački orkestar Dušan Skovran i akordeonista Nikola Peković
Foto: @belkisabkabdulovicProslava pete decenije umetničkog rada veliki je događaj za svakog umetnika, naročito za onoga koji se svojim stvaralaštvom izdvojio iz regionalnog stilskog okruženja u kojem je živeo, radio i stvarao.
Autorski koncert muzike za gudački orkestar kompozitora Vladimira Tošića Orkestral 50 održan je 9. oktobra u Studiju 6 Radio Beograda, u okviru ovogodišnje, 35. Međunarodne tribine kompozitora, uz direktan prenos na talasima Trećeg programa Radio Beograda. Koncert predstavlja jedan u nizu događaja kojima se do kraja godine obeležava peta decenija rada kompozitora. Krajem septembra meseca objavljen je i kompakt disk Orkestral u izdanju izdavačke kuće PGP RTS.
Autorski koncert je započeo kratkom, sadržajnom uvodnom rečju muzikološkinje dr Ivane Miladinović Price, a potom je izvedeno šest reprezentativnih Tošićevih dela za gudački orkestar iz različitih perioda njegovog stvaralaštva: Arios (1986), Dual (1992), Medial 9 (2010), Multus, Medial 623 (2011) i, na kraju, Etnos za gudački orkestar i harmoniku (2023).
Zajednička odlika ovih, kao i ostalih dela Vladimira Tošića, jeste redukcionizam. Po tom pristupu izdvojio se iz svoje sredine već na početku stvaralačkog puta, a dosledan mu je ostao i tokom prethodnih pet decenija. Među ranim primerima je Mélange za klavir, timpane, gong i činelu, nastao 1975. godine i smatran prvim čistim redukcionističkim delom kod nas.
Tošićev redukcionizam zasniva se na znatno smanjenoj količini upotrebljenog muzičkog materijala, postupaka i zvučnih parametara. Njegova dela počivaju na malom broju različitih elemenata, a ponekad čak i na samo jednom, poput boje, ritma ili harmonije. Druga odlika njegovih kompozicija jeste procesualnost: njihova forma nastaje postupnim razvojem početnog jezgra i sukobljavanjem različitih muzičkih materijala.
Kompozicije je interpretirao Beogradski gudački orkestar Dušan Skovran - orkestar koji od svog nastanka neguje izvođenje dela srpskih kompozitora - pod dirigentskim vođstvom Vuka Wolkova Popovića, dok je kao solista u kompoziciji Etnos nastupio akordeonista Nikola Peković.
Vuk Wolklov Popović, dirigent
Foto: @belkisabkabdulovicMladi dirigent dao je Tošićevoj muzici nov dah, ali bez nametljivosti i pretencioznih interpretativnih gestova. Njegovo tumačenje počivalo je na pažljivoj kontroli i jasnom oblikovanju muzičkog toka, a istovremeno je u njega unelo vedrinu i optimističnu crtu. Tako su dela, uprkos svedenosti izražajnih sredstava, dobila prepoznatljiv karakter i unutrašnju živost.
Ta optimistična dimenzija nije narušila specifičnosti Tošićevog muzičkog jezika. Popović je različite postupke i tokove oblikovao tako da svaki od njih dođe do izražaja: u Ariosu su se ritmičko-harmonska sredstva razvijala uz strogu kontrolu, od početne postavke do kulminacije; u Medialu 9 i Medialu 623 pažnju su privukle fino obojene medijantne veze u dijalozima instrumenata; dok se u Multusu izražena repetitivnost zasnovana na alikvotnom modusu pretvorila u glavno pokretačko načelo kompozicije. U Etnosu je, pak, uspostavljen skladan dijalog harmonike i orkestra. Tošić je ovo delo izvorno komponovao za gusle, harmoniku, gudački orkestar i udaraljke, a u izvođenju na koncertu Pekovićeva harmonika bila je u središtu tog dijaloškog odnosa. Deonica gusala bila je prepuštena violinama.
Nikola Peković, harmonika
Foto: @belkisabkabdulovicBeogradski gudački orkestar Dušan Skovran pratio je ovu interpretativnu zamisao sigurnim i disciplinovanim izvođenjem. U pojedinim trenucima čule su se tonske omaške u neprekidnom nizu složenih ritmičkih i motivskih prepletanja, ali one nisu narušile celinu niti jasnoću zajedničkog pristupa. Orkestar je ostao dosledan oblikovanoj interpretaciji i uspešno odgovorio na zahteve partitura, u kojima preciznost i kontrola imaju važnu ulogu.
Akordeonista Nikola Peković pokazao se kao suveren i ubedljiv interpretator Etnosa. Njegovo izvođenje svedočilo je o sigurnom poznavanju partiture.
Vladimir Tošić, kompozitor
Foto: @belkisabkabdulovicAutorski koncert Vladimira Tošića svedočio je o doslednosti i zaokruženosti njegovog stvaralačkog puta, ali i o raznovrsnosti izraza koji se razvija iz svedenih muzičkih sredstava. Pažljivo oblikovano izvođenje Beogradskog gudačkog orkestra Dušan Skovran, pod vođstvom Vuka Wolkova Popovića, istaklo je različite karaktere izvedenih dela i pokazalo da Tošićeva muzika poseduje snažan unutrašnji tok i izražajni potencijal.